Ұлыбританияда қатерлі ісікке қарсы қолданылатын негізгі дәрінің жаңа, инъекциялық түрі мыңдаған науқастың ауруханадағы уақытын едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.
«Кейтруда» деп аталатын бұл препарат қазірдің өзінде бірнеше қатерлі ісік түрін емдеуде қолданылады. Ол иммунотерапияның бір түрі болып табылады, яғни ағзаның өзінің иммундық жүйесіне қатерлі ісік жасушаларымен күресуге көмектеседі.
2015 жылдан бері Ұлыбританияның денсаулық сақтау жүйесі (NHS) науқастарға әлемдегі ең көп сатылатын бұл дәріні тамшылатқыш арқылы, яғни вена ішіне құю арқылы беріп келген. Бұл процедура ауруханада бір сағаттан астам уақытты алатын.
NHS England мәліметінше, жаңа инъекция бұл процедураны бірнеше минутқа дейін қысқартады, бұл науқастар мен медицина қызметкерлерінің құнды уақытын үнемдейді.
Хартфордширдегі Сент-Олбанс қаласынан келген 86 жастағы Ширли Ксеркс Уотфорд маңындағы Маунт-Вернон қатерлі ісік орталығында осы екпені алғашқылардың бірі болып қабылдады.
Ол: «Бір сағат немесе одан да көп уақыттың орнына, мен бірнеше минут қана отырдым. Бұл үлкен айырмашылық жасады және маған өмірімді сүруге, соның ішінде бақшада көбірек уақыт өткізуге мүмкіндік берді», – деді.
Англияда жыл сайын шамамен 14 000 қатерлі ісік науқасы «Кейтруда» (пембролизумаб деп те аталады) препаратымен емдеу курсын бастайды, олардың көпшілігі инъекциялық нұсқаға ауыстырылуы мүмкін.
Бұл дәрі қазіргі уақытта Ұлыбританияда қатерлі ісіктің 14 түрін, соның ішінде өкпе, бас және мойын, жатыр мойны және сүт безі қатерлі ісіктерін емдеу үшін қолданылады.
Жаңа түрінде емдеу науқастың диагнозына байланысты үш аптада бір рет бір минуттық инъекция немесе алты аптада бір рет екі минуттық инъекция арқылы беріледі.
Бұл NHS-те екпе арқылы берілетін үшінші иммунотерапиялық дәрі. Өткен жылы кейбір ауруханаларда «Опдиво» немесе «ниволумаб» деп аталатын тағы бір емдеу түрінің жаңа формасы енгізілген болатын.
Қатерлі ісік ағзаның иммундық жүйесінен жасырына алады, ол «тоқтату сигналын» жіберетін ақуыздар шығарып, иммундық жасушаларымызға шабуыл жасамауды бұйырады.
Кейбір ғалымдар мұны аурудың «көрінбейтін жамылғының» артына жасырынуы деп сипаттайды.
Иммунотерапия бұл сигналды бұғаттау арқылы жұмыс істейді, бұл қатерлі ісік жасушаларының оңай танылып, жойылуына мүмкіндік береді.
Бұл жаңалық үшін 2018 жылы екі ғалым – Джеймс Эллисон мен Тасуку Хонджо – медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды.
«Кейтруда» алғашқы бекітілген иммунотерапиялық дәрілердің бірі болды, алдымен тері қатерлі ісігіне, кейіннен аурудың басқа түрлеріне қолданылды.
Көптеген көрсеткіштер бойынша, ол қазір әлемдегі ең көп сатылатын рецепттік дәрі болып табылады, 2025 жылы оның жаһандық сатылымы 30 миллиард долларды (22 миллиард фунт стерлинг) құрайды деп болжануда.
Осы уақытқа дейін аурухана дәріханаларының қызметкерлері дәріні стерильді жағдайда дайындап, содан кейін канюля арқылы венаға құю арқылы беріп келген.
NHS England-тың қатерлі ісік жөніндегі ұлттық клиникалық директоры, профессор Питер Джонсон стандартты, жылдам инъекцияға көшу уақытты үнемдеп, науқастарға пайда әкелетінін айтты.
«Қатерлі ісікті емдеу және ауруханаға тұрақты бару өте шаршатады. Егер біз мұны әлдеқайда қысқа мерзімде жасай алсақ, бұл химиотерапия бөлімшелерінде орын босатып, емдеуді қоғамдастықта және ауруханалардан тыс жерде беру туралы ойлана бастауға мүмкіндік береді», – деді ол.
NHS England денсаулық сақтау қызметіне кететін шығындарды жариялай алмайтынын мәлімдеді, себебі оның АҚШ-тың Merck Sharp & Dohme (MSD) фармацевтикалық компаниясымен келісімі құпия.
Бірақ дәрінің екі нұсқасы үшін де шамамен бірдей баға төленетіні түсінікті.
«Кейтруда» он жылдан астам уақыт бұрын іске қосылғаннан бері шамамен 180 миллиард доллар сатылыммен барлық уақыттағы ең табысты дәрілердің бірі болып табылады.
Бастапқы дәріні қорғайтын патенттер АҚШ-та 2028 жылы, Еуропада 2031 жылы аяқталуы тиіс, бұл бәсекелес компаниялардың оны көшіріп, арзанырақ жалпы нұсқаларын шығаруы мүмкін екенін білдіреді.
АҚШ-та Демократиялық сенатор Элизабет Уоррен сияқты сыншылар MSD-ны жаңа инъекциялық форманы енгізу арқылы, ол басқа патенттермен қорғалғандықтан, бәсекелестіктен қорғауға тырысты деп айыптады.
MSD инъекция дәріні енгізуге кететін уақытты қысқарту, басқа клиникалық міндеттерге уақыт бөлу және NHS ресурстарына түсетін қысымды азайту арқылы ауруханалар үшін «маңызды артықшылықтар» ұсынатынын айтады.
Mənbə: BBC News
