Мьянманың қамаудағы бұрынғы басшысы Аун Сан Су Чжи үйқамаққа ауыстырылды. Бұл туралы елдің мемлекеттік ақпарат құралдары хабарлады.
80 жастағы Нобель сыйлығының лауреаты 2021 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде қызметінен кетірілгеннен бері қамауда, мүмкін астана Нейпьидодағы әскери түрмеде отырған.
Төңкерісті басқарған әскери жетекші Мин Аун Хлайнның мәлімдемесінде оның «қалған жазасы белгіленген резиденцияда өтелуге ауыстырылғаны» айтылған.
Аун Сан Су Чжи 2015 жылы Мьянманың сол кездегі билеушілері демократиялық реформаларды енгізгеннен кейін билікке келген еді. Оған дейін ол ондаған жылдар бойы әскери басқару кезінде демократияны жақтаушы белсенді ретінде танылып, бұған дейін 15 жылдан астам уақыт үйқамақта отырған.
Мемлекеттік БАҚ оның екі әскери форма киген қызметкермен бірге отырған суретін көрсетті.
Оның ұлы Ким Арис бұл хабарламаға күмәнмен қарайтынын және анасының тірі екеніне ешқандай дәлелі жоқ екенін айтты. Оның айтуынша, бұл сурет 2022 жылы түсірілгендіктен, «еш мағынасы жоқ».
«Бұл рас болса екен деймін. Оның ауыстырылғанын көрсететін нақты дәлел әлі көрген жоқпын», – деді ол BBC-ге берген сұхбатында.
«Сондықтан, мен онымен сөйлесуге рұқсат етілмейінше немесе біреу оның жағдайын және қайда екенін тәуелсіз растамайынша, ештеңеге сенбеймін».
Бұл хабарламаға дейін оның денсаулығы мен өмір сүру жағдайлары туралы ештеңе белгісіз болған, ал Ким Арис желтоқсанда одан бірнеше жылдан бері хабар болмағанын айтқан еді.
Оның заңгерлік тобы Reuters агенттігіне үйқамаққа ауыстырылғаны туралы тікелей хабарлама алмағандарын мәлімдеді.
Аун Сан Су Чжи бес жылдан астам уақыт бұрын қарулы күштер оның сайланған үкіметін құлатқан күні қамауға алынғаннан бері оны ешкім көрмеген, ешқандай хабар естімеген.
Оның адвокаттары оны үш жылдан астам уақыттан бері көрмеген; отбасы екі жылдан астам уақыттан бері онымен байланыста болмаған.
Бейсенбіге дейін оның жалғыз суреті 2021 жылдың мамыр айында сот отырысында түсірілген, ол кезде әскерилердің жалған деп танылған айыптар бойынша сот процестері басталған еді.
Содан бері оның 33 жылдық жазасы бірнеше рет қысқартылды.
Оның мемлекеттік БАҚ-та кенеттен пайда болуы әскери биліктің оның мәртебесінде одан әрі өзгерістерге, мүмкін оны ішінара немесе толық босатуға дайындалып жатқанын көрсетеді.
Төңкеріс жетекшісі Мин Аун Хлайн өз режимінің халықаралық оқшаулануын тоқтатуға ынталы, және қарулы оппозициялық топтарға қарсы бірқатар жеңістерден кейін өзін сенімдірек сезінетін сияқты.
Әскери хунта биылғы жылы сайлау өткізіп, номиналды демократиялық үкіметті қалпына келтірді, бірақ бұл сол әскери жетекшілерді билікте қалдырады.
«Мьянманы басқаратын әскери режим қазіргі уақытта қоғаммен байланыс шабуылында», – деді Аун Сан Су Чжидің бұрынғы экономикалық кеңесшісі Шон Тернелл BBC Newsday бағдарламасына.
Ол Мьянма әскері «әлемді өзінің заңды үкімет екеніне сендіруге тырысып жатқанын» және Аун Сан Су Чжидің үйқамаққа ауыстырылғаны туралы хабарлар «осының бір бөлігі» екенін қосты.
Тернелл бұл хабарлардың рас болғанына «шынымен үміттенетінін» айтқанымен, оның «көптеген күмәндері бар».
Австралиялық экономист Тернелл 2021 жылғы әскери төңкерістен кейін Мьянманың демократиялық жолмен сайланған жетекшілерімен бірге бір жылдан астам уақыт қамауда болған.
Сол уақытта ол Аун Сан Су Чжимен бір түрмеде отырған, ондағы жағдайлар «ортағасырлық» және «шынымен өте қорқынышты» болғанын Тернелл еске алды, тамақ пен медициналық көмек «нашар» болғанын және камералар «ашық» болғанын қосты.
Аун Сан Су Чжи қазір 80 жаста болғандықтан, бұл «ол үшін қорқынышты жағдайлар», – деді Тернелл.
Бұрынғы қамауда болған кезінде Аун Сан Су Чжидің қадірлі, зорлық-зомбылықсыз қарсылығы оған Мьянмада және бүкіл әлемде жанкүйерлер әкелді, және ол өз үйінен жақтастарына сөз сөйлегенімен танымал болды. Ол 1991 жылы Нобель Бейбітшілік сыйлығын жеңіп алды.
Бірақ оның 2017 жылы әскерилердің мұсылман рохинджаларға қарсы жасаған қатыгездіктеріне қатысты Халықаралық Сотта геноцид айыптарына қарсы Мьянманың қорғанысын басқару туралы шешімі оның әулиедей халықаралық беделін қатты түсірді.
Көп жылдар бойы қоғам назарынан тыс қамауда отырғанына қарамастан, Аун Сан Су Чжидің Бирма халқы арасындағы беделі «өте жоғары» болып қала береді, – деді Тернелл.
«Оның Бирма халқымен рухани дерлік харизмасы мен байланысы бар. Және менің ойымша, бұл мүлде азайған жоқ», – деді ол, елдегі адамдар «оның босатылуына үміттеніп отырғанын» қосты.
Mənbə: BBC News
