АҚШ Конго Демократиялық Республикасының бұрынғы президенті Жозеф Кабиланы M23 бүлікшіл тобын қолдады деп айыптап, оған қарсы ауқымды санкциялар енгізді.
Вашингтонның мәлімдеуінше, Кабила бүлікшілерге қаржылай қолдау көрсетіп, Конго армиясынан әскерилердің қашуына ықпал еткен, тіпті елден тыс жерден әскерилерге шабуыл жасауға тырысқан.
2001 жылдан бастап 18 жыл бойы Конго Демократиялық Республикасын басқарған 54 жастағы экс-президент бұл шараларды «мүлдем негізсіз, саяси астарлы және дәлелсіз айыптауларға негізделген» деп атады.
АҚШ бұл соңғы санкциялар былтыр Конго мен Руанда арасында жасалған бейбітшілік келісімін қолдауға бағытталған кең ауқымды әрекеттің бір бөлігі екенін айтты.
Вашингтон Руанданы да M23 тобын қолдайды деп айыптап, наурыз айында оның армиясының жетекші командирлеріне санкция салған болатын.
Кигали бүлікшілерді қолдайтынын жоққа шығарады, дегенмен көптеген дәлелдер бар. Олар аймақтағы әскери қатысуын Конго Демократиялық Республикасындағы қарулы топтардың Руанда қауіпсіздігіне төндіретін қатерлерге қарсы қорғаныс шарасы деп түсіндіреді.
АҚШ Қаржы министрлігінің Кабилаға қарсы санкцияларды жариялаған мәлімдемесінде, оның Киншасадағы жағдайды тұрақсыздандырып, саяси ықпалын қайтару үшін оппозициялық кандидатты алға тартуды көздегені айтылған.
Бұл шараларға сәйкес, Кабиланың АҚШ-тағы барлық активтері бұғатталды. Американдық азаматтар мен компанияларға онымен іскерлік қарым-қатынас жасауға тыйым салынды. Банктер мен шетелдік серіктестерге экс-президентпен тіпті жанама қарым-қатынас жасаудан сақ болу ескертілді, өйткені бұзушылықтар ауыр азаматтық немесе қылмыстық жазаларға әкеп соғады.
Санкциялар жазалаумен қатар, мінез-құлықты өзгертуге мәжбүрлеуге арналған, бұл Вашингтонның қақтығыстарды тудырды деп айыпталған бұрынғы басшыларға қарсы әрекет етуге дайын екенін көрсетеді.
АҚШ-тың әрекетін құптай отырып, Конго Демократиялық Республикасының үкіметі бұл «жазасыздықпен күрестегі, егемендікті құрметтеудегі және жауапкершіліктегі тағы бір маңызды қадам» екенін мәлімдеді.
Бірақ Кабиланың кеңсесі АҚШ-тың шешімі «Киншаса билігінің баяндауына негізделген» деді. Олар санкцияларды «сыбайлас жемқорлыққа, жыртқыштыққа және мемлекетті басып алуға қарсы көтерілген әрбір дауысты басуға арналған бос чек» ретінде қабылдауға болады деп қосты.
Конго Демократиялық Республикасының шығыс бөлігінде көптеген қарулы топтардың әрекет етуіне байланысты қақтығыстар жылдар бойы жалғасып келеді. 2025 жылдың басында M23 тобы осы минералдарға бай аймақтың үлкен бөлігін, соның ішінде ірі қалаларын басып алып, елеулі жетістіктерге жетті.
АҚШ санкциялар «маңызды минералдар жеткізу тізбегіндегі ашықтықты арттыратын» аймақтық экономикалық келісімді де нығайтқанын айтты.
Өткен желтоқсанда АҚШ пен Конго Демократиялық Республикасы кобальт, колтан және мыс сияқты минералдардың аймақтағы үлкен кен орындарына қолжетімділікті арттыру бойынша серіктестік туралы келісімге келген болатын.
Кабиланың қазіргі орналасқан жері белгісіз, бірақ 12 ай бұрын ол M23 бақылауындағы Гома қаласында көрінген еді.
Өткен қыркүйекте оны Конго әскери соты M23 тобын қолдады деген айыппен әскери қылмыстар мен мемлекетке опасыздық жасағаны үшін сырттай өлім жазасына кескен болатын. Ол айыптауларды жоққа шығарды, бірақ істі «ерікті» деп атап, сотқа өзін қорғауға келмеді.
Mənbə: BBC News
