АҚШ президенті Дональд Трамп Иранмен арадағы қақтығыстар тоқтатылғанын, сондықтан соғысқа заң шығарушы органның мақұлдауын алу мерзімін сақтаудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді.
Заң бойынша, АҚШ президенті әскери әрекеттер туралы заң шығарушыларға хабарлағаннан кейін 60 күн ішінде Конгресстің келісімін алуы керек, әйтпесе әскери іс-қимылдарды тоқтатуға міндетті.
Алайда, Конгресс басшыларына жолдаған хатында Трамп өткен айда Иранмен жасалған бітімге байланысты бұл заңға бағыну қажет емес деп мәлімдеді. Оның айтуынша, бітім келісімі мұндай міндеттемелердің мерзімін тоқтатады.
АҚШ пен Иран әлі ұзақ мерзімді бейбіт келісімге келе алмады, бірақ Иран БАҚ-тары Тегеранның Пәкістан арқылы жаңа ұсыныс жібергенін хабарлады.
Трамп 2026 жылдың 28 ақпанында басталған қақтығыстар 7 сәуірден бері тоқтағанын және АҚШ күштері мен Иран арасында атыс болмағанын атап өтті.
Иранның мемлекеттік IRNA ақпарат агенттігінің хабарлауынша, Тегеранның АҚШ-пен келіссөздер жүргізу туралы ұсынысы Пәкістан делдалдарына жіберілген.
Агенттік ұсыныстың егжей-тегжейін жарияламады, және оның АҚШ-қа жеткен-жетпегені белгісіз.
Бірақ Трамп журналистерге: "Біз Иранмен жаңа ғана сөйлестік. Не болатынын көрейік. Бірақ мен риза емеспін", – деді.
Оның айтуынша, келісімге келу қиынға соғуда, себебі Иран басшылығы соғыста бірқатар жоғары лауазымды әскери шенеуніктері қаза тапқаннан кейін "өте шатасқан".
Трамп бейсенбіде АҚШ Орталық қолбасшылығынан "оларды жермен-жексен етіп, мәңгілікке жою" мен "келісім жасау" аралығындағы әртүрлі нұсқалар туралы ақпарат алғанын айтты.
Кейінірек жұма күні Трамп: "Олар бізге қажетті келісімді ұсынбайды. Біз бұл мәселені дұрыстап шешеміз. Ерте кетіп, үш жылдан кейін қайтадан проблема тудырмаймыз", – деді.
Сонымен қатар, АҚШ Қаржы министрлігі Ормуз бұғазы арқылы өту үшін Иранға "төлем" төлейтін кез келген жеке тұлға немесе компания АҚШ санкцияларын бұзу қаупінде екенін ескертті.
Бұл маңызды теңіз жолы әлі де жабық, бұл әлем бойынша экономикалық салдарға әкелуде.
Конгрессте заң шығарушыларға соғысқа ресми рұқсат беру туралы дауыс беруді жоспарлап отыр ма деген сұрақтар жиі қойылуда.
АҚШ-тың 1973 жылғы Соғыс өкілеттіктері туралы заңы президентке АҚШ қарулы күштерін соғыста қолданғаннан кейін "алпыс күнтізбелік күн ішінде" белгілі бір талаптар қояды.
Ол президенттен Конгресс ресми соғыс жарияламаса немесе президентке әскерлерді "жедел шығару" үшін 30 күнге дейін ұзартуға рұқсат бермесе, бұл күштерді қолдануды тоқтатуды талап етеді.
Бұл заң 1973 жылы сол кездегі президент Ричард Никсонның Вьетнамдағы соғысты жалғастыру мүмкіндігін шектеу үшін қабылданған болатын.
Қорғаныс министрі Пит Хегсет бейсенбіде Конгресс тыңдауында заң шығарушылардың мақұлдауын алу мерзімі тоқтатылғанын мәлімдеді.
Демократиялық сенатор Тим Кейн: "Менің ойымша, заң мұны қолдамайды", – деп жауап берді.
Конгресстің екі палатасында да демократтардың Трампты Иран мәселесінде шектеуге бағытталған әрекеттері бірнеше рет сәтсіздікке ұшырады.
Көптеген республикашылдар демократтардың әрекеттеріне қарсы болды, бірақ кейбіреулері 60 күндік мерзімнен кейін өз ұстанымдарын қайта қарауы мүмкін екенін көрсетті.
Жұма күні Конгресстен рұқсат алу туралы сұраққа Трамп журналистерге: "Басқа ешбір ел мұны істеген емес", – деді.
"Көптеген адамдар мұны толығымен конституцияға қайшы деп санайды", – деді ол.
Трамп әкімшілігінің Соғыс өкілеттіктері туралы заңды түсіндіруіне кейбір сарапшылар күмән келтірді.
Вашингтон қаласындағы Джорджтаун университетінің заң профессоры Хизер Брэндон-Смит, тіпті бітім заңды түрде күшінде болса да, ол мерзімді тоқтатпайтынын айтты.
"Бітім – қақтығыстың тұрақты аяқталуы емес", – деді ол. "Менің ойымша, қақтығыстың тұрақты аяқталуы ғана 60 күндік мерзімді жабар еді".
Егер Трамп әкімшілігі қақтығысты жалғастыра берсе, соғысты тоқтатудың жалғыз жолы соттар немесе Конгресс болады, деді ол.
Қақтығыс АҚШ пен Израиль Иранға кең ауқымды соққылар жасап, елдің жоғарғы басшысын өлтірген кезде басталды. Иран бұған Израиль мен АҚШ-тың Парсы шығанағындағы одақтас мемлекеттеріне шабуыл жасау арқылы жауап берді.
АҚШ пен Израиль Иранның ядролық бағдарламасына батыстық қарсылықты басқарып, елдің ядролық бомба жасауға ұмтылып жатқанын мәлімдеді, бірақ Тегеран мұны жоққа шығарады.
Mənbə: BBC News
